Lis Ermas - La Lavando

12 mai 2022
Télécharger le podcast

Votre chronique en Occitan proposée par Felip Reig "Lis Ermas" sur Radio Nîmes. 

Rendez-vous sur le 92.2 ou sur radionimes.fr tous les mercredis à 6h00, 13h30, 19h00.

--------------------------------------------------------------------------------------------------

LA LAVANDO
Cars ami, lou bon-jour en tóuti e siegues li bèn-vengu dins lis ermas. Vuei vous vau counta l’istòri d’un aubre qu’à passa tèms, èro pas coustumié de lou vèire encò nostre, lou mirabelié e veiren lou liame qu’es de faire emé la lavando. Pèr acò faire nous anan passeja, se voulès, dins uno óuliveiredo, vo ‘no óuliveto s’amas miéus. Adounc, un cop èro, ‘no óuliveiredo que s’espandiguè à perdo de visto dins uno encountrado pastado de lum e de calour. Lis óulivié qu’èron aqui èron proun fièr d’óufri au païsan de bèlli recordo de fru sabourous mau-grat li dardai dóu soulèu e la secaresso que malicejavon de-longo. Pamens, quand lou pelot adusié la recordo au moulin d’óli de l’endré, la molo de pèiro se boutè à jouga uno poulido musico en escrachant li fru e un rièu daura rajavo qu’emplissié li gerlo, leissènt s’enaura uno oudour doucinouso. Alor, segur que lou pelot metié tóuti sis atencioun sus sis aubre centenàri. E la vido vidanto se debanè, tranquilo e siavo. Pamens, uno annado, li sóudat d’aquelo armado inmoubilo aguèron de faire targo à ‘n ivèr d’infèr, vertadiermen desresounable. Aquel ivèr d’aqui, fasié uno tempèsto dóu tron. La vièio que voulié pas mouri faguè toumba de milierado de flour flouquejanto, autant blanco que lou cèu èro nègre. Li floucoun aguèron lèu fa d’enmantela lou païsage. Aurias pouscu crèire que lou relarg èro vengu un inmènse desert. Souleto, la tubèio s’enaurant di chaminèio fasié la mostro d’uno presènci ‘mano. Lis aubre èron acoustuma d’acò, de carga un vèsti blanquinous au moumen de Nouvè. Emé si branco proun cargado dóu gelibre, fasien sentinello e semblavo que survihavon lou mounde pastourau que s’endraiavon sus lou camin dóu belen. Lis aubre s’endourmiguèron pièi… Subran, à miejo-nue, d’uiau coupetejavon e escarchèron lou cèu e la temperaduro descreisseguè d’un cop. Aquéli crudèli coundicioun durèron pendènt tres jour e dos nue de tèms. L’óuliveiredo venguè un champ de batèsto. Lou tèms tournè pièi siau e lou brave païsan venguè vèire sis aubre pèr ié baia de recounfort. Veguè-ti pas au bout d’uno rego un dintre éli qu’èro aclapa, derraba, soun pege esclata, soun fuiun esparpaia. N’i’avié de pertout. L’aubre èro à soun darrié badai. Lou paure païsan s’embarrè encò siéu, entristesi mai-que-mai d’agué vist soun aubre aneienta. Un cop que fuguè sourti dóu charpin, se gandiguè de-vers l’óuliveiredo pèr sougna lis aubre nafra de la fre. Prenguè pièi la decisioun de chapouta lou pege de l’óulivié mort, adusié li tros à ‘n escultour pèr ié douna uno segoundo vido pulèu que de lou crema dins la chaminèio. À la plaço, plantè un aubre fruchau que i’avien óufri e que sa gènto mouié ié diguè que bèn-lèu si branco plegaran souto lou pes de fru round e melicous de la coulour vermeialo. Èro ‘n mirabelié, lou premié que fuguè planta dins aquelo encountrado. Pamens lou mirabelié aguè de marrido acuiènço de la part dis óulivié que se trufèron d’éu pèr l’encauso de soun jouine age, de soun pege fréule e de si branco minçouleto. Semblavo un serin en fàci d’aiglo. Assajè d’engaja la counversacioun emé lis àutris aubre pamens reçaupeguè pas que d’indiferènci. Pas meme un brigoun de coumpassioun d’abord qu’is àutris aubre, lou mirabelié ié semblè malaut. E se sentiguè soulet, coume un pastre au mitan de si fedo. Au printemps ausiguè lis óulivié dire :
« Avès vist si floureto ! pecaire que soun pichoteto. De que fai aqui aquel aubre anequeli aqui ?
— Des flour pariero, diguè un autre, es tout-bèu-just bon pèr li mousco, pas mai. »
D’efèt, la premiero annado lou mirabelié dounè ges de fru e tóuti lis óulivié se trufèron d’éu. D’autouno, lis óulivié èron garri de si nafraduro e si branco fuguèron proun cargado d’óulivo. Aquest an d’aqui i’aguè d’òli qu’es pas de crèire. Lou mirabelié, éu, se sentié soulet, sènso ami e degun lou regardavo. Uo nue founso que res lou vesié, se pousquè plus teni e de soun pege rajavo quàuqui lagremo que toumbavo pèr sòu. Dins l’entrevau, un ome qu’avié mena de batèsto en Óuriènt recouneiguè aquel aubre e demandè au païsan de ié vèndre. Vesènt ges de fru, lou païsan aceitè e l’aubre un cop derraba partiguè encò de soun nouvèu prouprietàri. La segoundo annado lou mirabelié pourgiguè de fru vermeiau e sabourous. Pamens, à la plaço que lou mirabelié avié esta planta d’en premié, uno tousco de lavando meravihouso e óudouranto espeliguè. Ansin fuguè di que la lavando sarié nascudo di lagremo d’un mirabelié. Soulide.
E tra e tri, lou conte es fini, e tri e tra, lou conte es acaba. Vous doune rendès-vous la semano venènto. D’eici aqui, gardas l’esperit siau e tenès-vous fièr. Vous brassège amistadousamen. Brave mounde, adissias !
felip