12 novembre 2026
Cette semaine: "CHARLE-FÉLIS DE GADAGNE"
Bràvis ami, lou Felip vous souvèto lou bon-jour… Despièi quàuqui semano, siéu à furna dins l’istòri di famillo de Flourènço en Itàli pèr assaja de coumprene de quent biais li Peruzzi, Baroncelli, Galiani, Guadagni e alia arribèron un jour en Prouvènço, estènt que ié leissèron si marco e qu’escriguèron de noumbróusi pajo d’istòri d’aquelo encountrado. Ato ! pièi n’en faguèron de rousso à respèt di relacioun qu’aquéli famiho entretenguèron entre éli. Pamens forço famiho venguèron en Prouvènço pèr ié faire d’afaire dins lou coumerce, segur, mai tambèn pèr ié faire crèisse sa fourtuno emé li banco, óucupa de poste à respounsableta, sènso óublida d’alisca soun image proche lou rèi de Franço e de la papauta. D’àutri famiho coume li Guadagni, li Baroncelli fuguèron couchado d’Itàli, la mage part dóu tèms, pèr la famiho la mai pouderouso : li Medicis.
Fuguè lou cas pèr Petrarco e lou Dante Alighieri que fuguèron tambèn coundana à l’eisil. Aquéli gràndi famiho flourentino coustituïguèron de maiun segound dous poun essenciau : lis afaire e li liame matrimouniau. Sa toco èro de couleita un massimum de couneissioun emé lis àutri famiho. N’i’avié forço que venguèron encò nostre, apetegado pèr la situacioun ecounoumico e lis afaire. Un cop en Prouvènço e après quàuqui murtre çai e lai, la situacioun s’apasiè e lou dise coume acò, en prenènt de distanço, estènt que d’aquéu tèms lou mounde s’entre-tuèron pèr de bachiquello e la Glèiso fasié coume s’avié rèn vist. Tant es verai que li noble ié dounavon proun d’argènt pèr acò. La couspiracioun di Pazzi en 1478, la vendeto di fraire Gadagne en 1595 à Lioun, la vendeto de 1602, e àutris afrountamen n’en soun d’eisèmple. I’aguè mai de mort que de coundana. Basto un ome qu’avié noum Simoun Guadagni, qu’èro marchand-banquié desbarquè en 1459 à Lioun. Aquelo famiho apartenié à la Noublesso flourentino despiè lou siècle dougen. Vous pode pas conta l’istòri d’aquelo famiho pèr lou menut que me faudrié trop de tèms e que vous endourmirias belèu avans la fin. Alor se voulès, anan vèire de quent biais lou vilage de Castèu-Nòu venguè Castèu-Nòu de Gadagno, sabès aquéu vilajoun prouvençau qu’es à l’Èst d’Avignoun, mounte i’a lou castèu de Font-Segugno que li pouèto prouvençau se ié recampèron de bèlli fes e mounte nasquè lou Felibrige. Es de saupre qu’au mes de mai 1162, Castèu-Nòu venguè premié Castèu-Nòu-de-Giraud-Amic (Castrum novum Giraudi Amici), dóu noum di segnour de la Meisoun de Sabran que poussedissien l’endré desempièi lou siècle dougen. Pèr la seguido, fau counsidera dos famiho que venien d’Itàli : li Guadagni, francisa Gadagne e li Galiani que ié disien Galléan. Li Gadagne venguèron, o pulèu fuguèron eisila à Lioun en 1459 coume ja di. Pèr faire courtet anan direitamen à la tresenco generacioun emé Toumas III (baroun de Bèu-Regard) que se maridè ‘m’ Elèno de Marconnay que tóuti dous aguèron dès enfant que demié ‘li i’avié Louïso que, lou trento d’avoust 1594 eiretè de soun paire de la Segnourié de Castèu-Nòu-de-Giraud-L’Amic. Vaqui pèr Louïso. D’un autre las, avèn la famiho Galiani vo Galléan que plantè caviho à Niço vers 1200. Venguèron en Avignoun, ciéuta di papo, agroumandi pèr lis afaire, devers 1352 bono-di ‘no branco famihalo d’Antòni-Louïs Galliani. Dins sa descendènci, i’avié Jòrgi, baroun de Vedeno que se maridè ‘mé Louïso Gadagne, que n’avèn parla adès, lou dès-e-nòu de janvié 1598. Creèron tóuti dous la branco ilustro di Gallean-Gadagne e aguèron douge enfant que dintre éli, n’i’avié un que i’avien mes Charle-Fèlis Galléan-Gadagne qu’es au cèntre d’uno istòri prestigiouso, que fuguè un sóudat incresable qu’aurié pouscu èstre destingui Marescau de Franço se s’èro pas despacienta. En 1669, la barounìo de Vedeno e lou fièu de Castèu-Nòu fuguèron aussa en ducat pèr lou papo Clemènt nòu (9). Dóu cop, Charle-Fèlis venguè lou premié du de Gadagne. Charle-Fèlis coumencè ‘no carriero militàri quand manjavo dins si quatorge an. Countribuïguè à la counquisto de l’atualo Bourgougno e venguè lou coumandant de Dolo lou quatorge de febrié 1668. Aquesto annado, aqueriguè de Francés II de Simaino li terro de Castèu-Nòu-de-Giraud-Amic. En 1692, avié 72 an, prenguè sa retirado. Militàri de carriero souto lou règne de Louïs lou quatourgen, fuguè nafra dès cop, s’ilustrè à Veniso un darrié cop pèr teni targo i turc. Mouriguè lou 8 de Janvié 1701 à Castèu-Nòu-de-Gadagne. Soulide que d’aquel ome s’ameritarié de n’en parla mai. Belèu qu’un jour lou faren. Pamens vèn l’ouro que se fau dessepara. Vous doune rendès-vous la semano venènto. D’eici aqui, tenès-vous fièr e gaiard. Vous brassège amistousamen. Brave mounde, adissias.
Felip.
