SANT-LOUÏS - LIS ERMAS

12 octobre 2026
Télécharger le podcast
Votre chronique en Occitan proposée par Felip REIG "Lis Ermas" sur Radio Nîmes tous les mercredis à 6h00, 13h30, 19h00.
_____________________________________________________________________________________
Cette semaine : "SANT-LOUÏS"

Bràvis ami, lou Felip vous souveto lou bon-jour… Es pas d’ièr qu’aquel ome m’interpello. Verai, leva de Mistral, crese que me siéu jamai pausa autant de questioun que sus éu, sènso trop n’en cerca li responso. Fau dire que lou tèms m’es de manco pèr legi ço que voudriéu legi. I’a toujour quicon d’urgènt que lou fau faire passa davans. Aquest cop e d’autant que sian à se sarra de l’anniversàri vue centen de soun courounamen pèr rèi de Franço, es legitime d’assaja d’adurre de responso en aquéli questioun. Part acò s’ai espera tant de tèms es que me semblavo que de coumprene sa vido es un afaire embouious. L’avès devina, aqui s’agis de Sant-Louïs, Sant-Louvis se voulès, o encaro Louïs lou nouven. D’efèt i’a pas gaire de tèms, bono-di l’Acadèmi de Sant-Gile e Camargo, d’aqui enant, un relicle atribuï à Sant-Louïs trounara dins la glèiso abadialo de Sant-Gile. À Sant-Gile, ié venguè souvènti-fes aquéu rèi pèr prega avans que de parti en crousado. Uno poulido ceremòni se debanè dins la glèiso basso, presidado pèr lou Comte de Paris e sa famiho e èro celebrado pèr monsegnour Bertrand de la Soujeole, reitour de la basilico Sant-Nazàri-e-Sant-Celse de Carcassouno. Basto, es un pau acò que me fasié vira lou cap devers éu. Alor, vaqui l’estiganço sus lou perqué de Louïs lou nouven que me fasié carcula, aquel ome celèbre, fachina tant sarié meme pivela pèr li crousado e enmasca pèr la lunchenco Terro santo encaro au siècle tregen finissènt. Belèu s’enganan pas en disènt que fuguè l’ome pouliti lou mai impourtant, o pau se n’en manco, de soun tèms dins l’Óucidènt crestian.

Soun paire Louïs lou vuechen, que i’an mes lou Lioun, mouriguè d’ouro. Restè rèi pas mai que tres annado. Entre soun paire à n’éu, Felipe Aguste II que demourè rèi pendènt quàsi quaranto-tres an e Sant-Louïs qu’éu ié restè quaranto-quatre an à quicon proche, de-segur que Louïs lou vuechen fai palo figuro. Sant-Louïs fuguè courouna en 1226, se mouriguè en 1270 e esperè jusqu’en 1297 pèr èstre canounisa, se trobo que d’ùni n’en voulien faire un sant rèi, mentre que d’autre voulien que venguèsse un rèi et un sant segound li dóumo de cade group. Semblo que Louïs IX mestrejè pas soun astrado e qu’avié pas l’empento de sa destinado en man, pèr l’encauso de proublèmo liga au debana de l’istòri. Ço remirable es que sourtiguè d’uno lignèio ilustro. Sa maire Blanco de Castiho fuguè regènto à la debuto estènt que Louïs manjavo dins si quinge an quand venguè rèi. Se saup pas quau fuguè l’ensignamen qu’aduguè à soun fiéu e se poudèn demanda l’enfluènci qu’aguè sus éu e quouro en fin finalo Louïs prenguè lou poudé vertadieramen. Vesès que de questioun n’i’a à bóudre e passo muscado pèr li responso. Pamens demoron lis incertitudo e li tiro-molo quand sabèn qu’avié pas li costo en long quand li moungol envahiguèron l’Éuropo centralo, quand fuguè catura e que li musulman lou deliéurèron quand fuguè quàsi mort, quand s’entournè de Terro santo. I’avié de grama à tria à soun retour en Franço. Coume fasié pèr parti d’annado de tèms e mena la Franço ? Tóuti aquélis evenimen fuguèron grèu dins si soun biais de viéure et de si counsequènci. Pamens tenié targo is empacho. Èro-ti une subre-ome ? Quau es lou que vihè de longo sus éu ? Segur que de dèco n’i’avié. Soun apetit pèr la mangiho e la pèr la seissualita, sa pousicioun entre lou faste de sa messioun reialo e soun umileta de crestian e de soubeiran. Quènti soun estado li counsequènci de si batèsto sus sa fe e soun coumpourtamen dins e après li crousado ? Lis istourian deguèron sèmpre faire la diferènci entre lou debana de l’istòri e la vido, la biougrafìo dóu rèi, sènso forço fourçado se dreissa contro l’istòri. Justamen, Louïs fasié pas d’alòngui pèr prene de decisioun, coume s’oubéissié à la voues d’un guide. Beilejè sènso fali l’ecounoumìo, la poulitico, la religioun, la soucieta. Belèu èro pas soulet pèr acò faire, mai quand meme poudèn èstre espanta e pensatiéu. Aquéu rèi fuguè pièi canounisa après sa mort e lou rèi esperè lou sant pendènt vint-e-sèt annado. En fin finalo tóuti soun d’acòrdi pèr dire que Louïs lou nouven fuguè un rèi de requisto au siècle trege qu’aguè la chanço de counèisse soun grand, crese qu’es lou soulet, e belèu qu’aquéu grand rèi ié trameteguè soun poudé dinasti, o belèu qu’un ange boufè sus soun brès. Mai iéu, pode pas rèn afierma. Fau furna, legi, cerca e escouta li saberu qu’éli sabon li causo. Soulide.

Aro es l’ouro que se fau dessepara. Vous doune rendès-vous la semano venènto. D’eici aqui vous souvète la santa e la pas pèr teni targo i marrit vènt. Vous brassège amistousamen. Brave mounde, adissias.
Felip