LOU LOUP - LIS ERMAS

21 octobre 2026
Télécharger le podcast

Cette semaine: "LOU LOUP"

Bràvis ami, lou Felip vous souveto lou bon-jour… Vuei vous anan parla d’un animau qu’es présent en Franço dins de noumbróusis encountrado e dins quàsi tóuti li païs dóu mounde. Noun, es pas de l’ourse que n’es questioun vuei dins lis ermas, mai dóu canis lupus, es à dire dóu loup. Aquel animau es proun couneigu pèr sa forço, soun inteligènci, soun biais de viéure en group e aquelo bèsti sóuvajo pivelo lis èsse uman despièi de milierado d’annado. Es souvènti-fes presènt dins li conte e li legèndo e douno un image quouro espaventa, quouro misterious e majestuous. Pamens, darrié aquelo fachouso reputacioun, s’escound un animau qu’es essenciau à l’equilibre de la naturo. Lou loup qu’avié esta coucha de Franço, ié tournè de soun sicap devers la fin dis annado vuetanto. Pamens sa capacita de dispersioun ié permeteguè de se tourna espandi di Pirenèu à la Loureno en passant pèr lou Miejour enjusqu’is Aup. E se dis meme que n’i’a quàuquis-un en Bretagno. Lou paradòsse es que lou loup es un animau proutegi e au cop, à vegado, secuta tambèn. Uno dintre si carateristico, es soun ourganisacioun soucialo. D’efèt, la mage part dóu tèms, li loup vivon en muto. Dins uno muto i’a qu’un soulet parèu pèr la reprouducioun. Lis àutri bèsti soun jouino, mens de dous an, qu’an pancaro quita la muto. D’un biais generau, la reprouducioun dóu loup se proudus un cop de l’an. Après ‘no gestacioun de peraqui siessanto-tres jour, la loubo douno neissènço à mai que d’un loubatoun dins uno taniero. À sa neissènço, li pichot soun avugle e depèndon toutalamen de sa maire. Ato pièi, pendènt li premiéri semano, rèston à la sousto e soun abali ‘mé de la maternau. Lis àutri mèmbre de la muto podon participa à sa prouteicioun e i’adurre de mangiho. D’à mesuro que grandisson, li loubatoun aprènon d’à pau à se desplaça, à senti li dangié e desvouloupa soun coumpourtamen à sa subre-vivènço. Soun aprendissage es essenciau pèr veni de loup adulto capable de viéure dins la naturo. Tóuti li mèmbre de la muto colaboron pèr cassa, proutegi li mai pichot e apara soun territòri. La coumunicacioun jogo un role essenciau dins soun qoutidian. Li loup emplegon de pousturo, de mouvemen de co, d’espressioun sus sa goulo e diferènti voucalisacioun. Lou mai celèbre di son es sènso doute soun ourlado que ié permet de coumunica à distanço, de recampa li mèmbre de sa famiho e de marca sa presènci is àutri loup. Lou mounde de la pastriho amon pas lou loup estènt que, de bèlli fes, lis avé à l’estivo soun agarri pèr aquéu vertadié mange-car. Dins la literaturo, que siegue pèr lis enfant o lis adulto, lou loup es ounnipresènt. Se souvenèn tóuti, entre mite e legèndo dóu capeiroun rouge, di tres pouciéu e l’aurre e es tout pariè dins la literaturo emé lou Rouman de Reinard o Miloun de Croutono, disciple de Pitagoro. Gastoun III, di Fébus cridè aut e fort que lou loup amavo miéus lis enfant que sa car es mai tèndro. La mage part dóu tèms, lou loup es counsidera coume uno bèsti mau-fasènto coume la bèsti dóu Givaudan. Dins la lengo, se dis entre chin e loup pèr parla de l’errour, de la lanterno di loup autre noum que i’an mes pèr evouca la luno, faire de mau coume lou loup gris, èstre couneigu coume lou loup blanc, faire lou chin e lou loup que se dis quand quàucun chanjo de vejaire. Urousamen, d’un autre las Roumulus e Remus soun esta sauva pèr uno loubo que lis abalissié. Trouban tambèn lou loup dins de mitoulougìo dins lou mounde entier, entre figuro prouteitriço, àvi foundadou, divinita e moustre avalissèire. Es de saupre que lou loup jogo tambèn un role impourtant dins l’ecousistèmo. En cassant d’ùnis erbivore, countribuïs à la regulacioun de sa poupulacioun. Acò pòu limita la pressioun eisercido sus la vegetacioun e favourisa la diversita dóu plantun. Acò pòu tambèn agué d’efèt sus de noumbróusi meno animalo e vegetalo. E lou loup participo tambèn au founciounamen naturau dis ecousistèmo en counsumant de cop que i’a, d’animau mort. Dounc es d’evidènci que lou loup es counsidera coume un predatour que, sènso lau saupre, mantèn un equilibre evidènt dins la naturo. Mau-grat lis escaufèstre, li prejujat e lis enfusco que l’envirounon, lou loup óucupo une plaço tras-qu’impourtanto dans la naturo mounte se trobo. Aprene à lou miéus counèisse permet de coumprendre aquelo impourtanço, de pas èstre vitimo dis idèio recebudo mai de fourma nòstis pròpris idèio. Soulide.

Vaqui, aro se fau dessepara. Vous doune rendès-vous la semano venènto. D’eici aqui avanças d’un pas lèri e tenès-vous fièr e gaiard. Vous brassège amistousamen. Brave mounde, adissias.

Felip